Tentoonstelling

Licht over Deshima

25 september t/m 28 februari

Licht over Deshima nodigt uit om de vroegste fotografie van Japan te ontdekken. De tentoonstelling laat zien hoe Nederlandse en Japanse artsen en onderzoekers halverwege de negentiende eeuw op Deshima gingen experimenteren met fotografische technieken. Fotografie groeide daarna uit tot een medium van onschatbare waarde, dat de Japanse samenleving tijdens ingrijpende veranderingen vastlegde. Deze fascinerende geschiedenis krijgt in het voormalige woonhuis van Philipp Franz von Siebold, die de kennisuitwisseling tussen Japan en Nederland een blijvende impuls gaf, een extra laag van betekenis.

De tentoonstelling en de gelijknamige publicatie zijn het resultaat van een bijzondere samenwerking tussen Universitaire Bibliotheken Leiden, Nagasaki University Library, Japanmuseum SieboldHuis en diverse musea en fotocollecties in Nederland en Japan.

Licht over Deshima is van 25 september 2026 t/m 28 februari 2027 te zien in Japanmuseum SieboldHuis. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief of houd onze website en social media in de gaten voor nieuws, activiteiten en een eerste blik achter de schermen.

Schepen voor de kust van Nagasaki, 1863-65. Collectie Universitaire Bibliotheken Leiden.

Hoe bereikte fotografie Japan in de negentiende eeuw?

Licht over Deshima vertelt het verhaal van de introductie van fotografie in Japan en de bijzondere rol die Nederlanders daarin speelden. In een tijd waarin Japan grotendeels afgesloten was van de buitenwereld, vormde Deshima bij Nagasaki de enige verbinding met Europa. Via deze Nederlandse handelspost kwamen de eerste camera’s, fotografische technieken en instructieboeken het land binnen.

De tentoonstelling volgt de eerste decennia van fotografie in Japan, met vroege foto’s uit Nederlandse en Japanse collecties. Portretten, ontmoetingen, huiselijke taferelen, straatgezichten en landschappen tonen niet alleen de ontwikkeling van een nieuwe techniek, maar vormen ook een zeldzaam visueel verslag van een samenleving in verandering.

Centraal staat de fotografie van vóór 1870, een periode waarin Japan zich geleidelijk openstelde voor de buitenwereld. Omdat vroege foto’s zeer kwetsbaar zijn, worden de beelden in deze tentoonstelling als hoogwaardige nieuwe tentoonstellingsprints getoond. Dit heeft zijn voordelen omdat bijna alle vroege fotografie in albums zit en nu toch veel beelden per album kunnen worden getoond. De soms heel kleine negentiende eeuwse foto's zijn ook uitvergroot en kunnen daardoor soms zelfs beter worden bekeken. De originele vintage prints krijgen wel een plek in het activiteitenprogramma.

Boek en activiteiten

Bij deze tentoonstelling verschijnt het boek Licht over Deshima onder redactie van Akiyoshi Tani, fotografiespecialist van de Universiteit van Tokio, en Maartje van den Heuvel, conservator fotografie van Universiteit Leiden en gastcurator van Licht over Deshima. Het boek bevat inzichten van het meest recente onderzoek naar de vroege Japanse fotografie en verschijnt in het Nederlands, Japans en Engels. Daarnaast biedt ons activiteitenprogramma bezoekers de mogelijkheid om zich verder te verdiepen in de geschiedenis van de vroege fotografie in Japan.

Ueno Hikoma (toegeschr.), Twee zussen en een broer, 1863–1864. Universitaire Bibliotheken Leiden, Kok Album.

Ueno Hikoma, Zelfportret. Universitaire Bibliotheken Leiden, Kok Album.

Deze tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door:

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Universiteit Leiden, Stad Leiden, Aillion Foundation, Leiden Stad van Ontdekkingen, Yanmar, Nagasaki University