Kunst

Japan Algemeen Kunst The Great Wave Off Kanagawa


Japanse kunst wordt vaak geroemd om de prachtige inkt schilderingen van landschappen, dieren en personen. Deze schilderingen, de sumi-e, werden gemaakt van inkt. De intensiteit van de kleur werd bepaald door de hoeveelheid water die werd toegevoegd bij het fijnwrijven van het inktblokje. Tegenwoordig wordt dit gedaan nog steeds gedaan door de inkt te verdunnen.

Ook de kalligrafiekunst, het met een penseel op kunstzinnige wijze schrijven van een karakter of korte tekst, staat hoog aangeschreven. De kalligrafieën en de sumi-e tekeningen worden op zijde of papier geschilderd en worden daarna op een langere strook papier of stof geplakt. Deze strook wordt aan beide zijden afgesloten door een staafje van hout of siersteen dat iets breder is dan de strook. Hierdoor ontstaat een oprolbaar schilderij of kakemono.

Een andere belangrijke kunstvorm is het vervaardigen van sier en gebruiksvoorwerpen van keramiek. Er is het veelkleurig Imari porselein maar ook de grof gevormde donkergeglazuurde stukken die raku worden genoemd en het met bladgoud beschilderde Kyomizudera aardewerk. Er is zoveel variëteit in Japans aardewerk dat het hier niet uitputtend kan worden beschreven.

Zowel sumi-e, kalligrafie als het vervaardigen van keramiek wordt nog steeds op kunstzinnige wijze verricht. En de beoefenaars worden binnen en buiten Japan als belangrijke kunstenaars gezien.

Een andere geliefde Japanse kunstvorm zijn de houtblok prenten, de veelkleurige Ukiyo-e. De naam betekent prenten van de vlietende wereld. Lange tijd werd het als een lage kunstvorm gezien. Het waren dan ook vaak prenten met afbeeldingen van geisha, bekende courtisanes, of andere mooie vrouwen of prenten die als reissouvenirs dienden. Met de opkomst van het theater werden de prenten een soort reclame biljetten met afbeeldingen van acteurs tijdens een belangrijk moment in het verhaal.

Later is men in Japan en in het Westen in gaan zien dat de prenten een hoge esthetische waarde hadden. De kunstenaars zoals Hokusai, Hiroshige, Kunisada, Sharaku en Utamaro zijn nu wereldwijd bekend en voor de prenten dienen aanzienlijke prijzen te worden betaald.

Ook de zogeheten toegepaste kunst of handnijverheid uit Japan is veel gezocht. Volgens de Japanse tradities leerden handwerkslieden het werk van vader op zoon of werden ze jong aangenomen als leerling van een meester. De vele technieken om hout te snijden, lakwerk te laten glanzen, netsuke uit ivoor, hout of ander materialen te maken of patronen voor het verven van kimono stoffen te snijden, werden zo steeds meer geperfectioneerd. Hierdoor zijn de vele voorwerpen als lakwerkdozen, waterdruppelaars en zelfs de stootplaten van zwaarden kunstwerkjes op zich.

Natuurlijk komen uit Japan ook moderne kunstenaars. Een van de bekendste uit deze eeuw is de beeldhouwer Isamu Noguchi. Nog recenter is het werk van Japanse filmregisseurs als Kurosawa en fotografen als Araki. Daarnaast maken veel Japanse kunstenaars deel uit van de internationale kunstwereld. Ze maken video-art of houden zich bezig met het maken van conceptuele kunst.

In de Nederlandse musea is een uitgebreide collectie Japanse kunst aanwezig. Dit geldt voor het Rijksmuseum, voor Museum Volkenkunde, voor het Stedelijk museum Amsterdam, voor verschillende andere musea en natuurlijk voor het SieboldHuis. Het Princessehof in Leeuwarden heeft vaak tentoonstellingen van Japanse keramiek en in het Van Gogh museum zijn enkele fraaie Ukiyo-e prenten uit het bezit van Vincent van Gogh te zien.